Ten artykuł jest częścią serii Współczesna Europa Wschodnia. Pozostałe artykuły dostępne są tutaj.
Naszą serię rozpoczynaliśmy krajem ugrofińskim (Estonią) i dzisiaj też takim się zajmiemy. Węgry to niewielkie państwo śródlądowe liczące 9,6 mln mieszkańców. Kraj ten nie jest sąsiadem Polski, jednak jest bardzo ważny z powodu bliskości historycznej. PKB na mieszkańca wynosi tu prawie 28 tys. dolarów co nie jest zbyt imponującym wynikiem, ponieważ plasuje Węgry na trzecim miejscu od końca pod tym względem w UE. Mimo wszystko na pewno Węgier nie można uważać za państwo biedne. Wynika to z tego, że ceny w tym kraju są mniejsze niż np. krajach bałtyckich czy Słowacji i Czechach.

Upadek komunizmu
W 1989 r. Węgry zaczęły demontaż systemu komunistycznego. W odróżnieniu od Rumunii czy części państw byłej Jugosławii transformacja miała w dużej mierze pokojowy charakter. Nie miały miejsca żadne poważne starcia, a w tym samym roku doszło do otwarcia granicy z Austrią i likwidacji części zabezpieczeń żelaznej kurtyny. Rok później odbyły się pierwsze wolne wybory parlamentarne i powstał demokratyczny rząd. Zaczęła się transformacja gospodarcza i polityczna, która odbyła się bez większych problemów. Węgierskie dążenia do wyrwania się spod wpływów Moskwy zdążyły wejść w życie pod koniec lat 90. Już w 1999 r. Węgry wraz z Polską i Czechami weszły do NATO. Natomiast rok 2004 przyniósł Węgrom kolejne sukcesy. 1 maja 2004 r. Węgry dołączyły do Unii Europejskiej. Członkostwo oznaczało dostęp do jednolitego rynku, unijnych funduszy, swobodnego przepływu kapitału oraz większą przewidywalność dla inwestorów.
W latach 2000. Węgrzy, podobnie jak Słowacy, skupili się na rozwoju motoryzacji. Węgierska strategia coraz silniej opierała się na zagranicznych przedsiębiorstwach przemysłowych. Powstały ogromne przedsiębiorstwa w Gyor, Esztergom czy Kecskemet. Powstał model gospodarczy oparty na eksporcie, fabrykach zagranicznych koncernów, dostawcach części i integracji z europejskimi łańcuchami produkcji. To przyniosło miejsca pracy, technologie i wpływy eksportowe. Jednocześnie oznaczało, że koniunktura na Węgrzech stawała się silnie uzależniona od kondycji niemieckiego przemysłu. Węgry osiągnęły znaczące sukcesy w obszarze produkcyjnym, ale nadal mierzą się z problemem zwiększania udziału krajowych przedsiębiorstw w najbardziej dochodowych częściach łańcuchów produkcji. Komisja Europejska wskazała na ograniczenia związane z produktywnością, innowacyjnością i przewidywalnością otoczenia biznesowego.
Dojście Orbána do władzy
Niestety dla Węgrów, potem nastał rok 2008, który mocno uderzył w ich gospodarkę. Przyczyny podatności na kryzys obejmowały zadłużenie, zależność od finansowania zagranicznego oraz popularność kredytów w walutach obcych, zwłaszcza we frankach szwajcarskich. Osłabienie forinta podnosiło koszt spłaty takich zobowiązań. W 2008 r. Węgry otrzymały pakiet wsparcia międzynarodowego z udziałem Międzynarodowego Funduszu Walutowego, UE i Banku Światowego. Część społeczeństwa zaczęła postrzegać przemiany gospodarcze jako niesprawiedliwe, a tradycyjne partie jako niezdolne do zapewnienia stabilności. Wzrosło poparcie dla rozwiązań, w których rząd bezpośrednio ingeruje w bankowość, energetykę i inne strategiczne sektory. Z tych przyczyn dla Węgier zaczął się nowy okres. W wyborach w 2010 r. Fidesz pod przywództwem Viktora Orbána zdobył większość dwóch trzecich w parlamencie. Otworzyło to drogę do przebudowy konstytucji i instytucji państwowych. Warto zaznaczyć, że Orbán już wcześniej był premierem Węgier i była to jego druga kadencja.
Rządząca partia postanowiła znacząco zmienić kierunek polityki. W 2011 r. weszła w życie także nowa konstytucja. Rząd argumentował, że zmiany służą skutecznemu rządzeniu, demokratycznemu mandatowi i ochronie suwerenności narodowej. Krytycy wskazywali na osłabianie niezależnych instytucji, pluralizmu medialnego i mechanizmów kontroli władzy. Rząd rozpoczął rozwijanie relacji gospodarczych z krajami spoza tradycyjnego zachodniego kręgu partnerów. Chodziło o poszerzenie rynków zbytu i źródeł inwestycji, ale również o zmniejszenie zależności od jednego bloku politycznego. W praktyce nastąpiło pogłębienie relacji z Moskwą i Pekinem. Nie zastąpiło to jednak gospodarczych powiązań z UE: oba kierunki funkcjonowały równocześnie, choć czasami pozostawały ze sobą w konflikcie. Węgierskie władze kwestionowały część wspólnych rozwiązań unijnych dotyczących migracji, polityki społecznej, sankcji wobec Rosji i pomocy Ukrainie. Argumentując, że państwa narodowe powinny zachować większą swobodę podejmowania decyzji. Z kolei instytucje UE uzależniły dostęp do części funduszy od spełnienia wymogów dotyczących praworządności, kontroli wydatków i przeciwdziałania nadużyciom. Powstał zatem mechanizm wzajemnej zależności: Węgry potrzebowały unijnego rynku i finansowania, a ich rząd mógł wykorzystywać wymóg jednomyślności w niektórych obszarach polityki UE do negocjowania ustępstw. Sam Viktor Orbán był powszechnie uważany za polityka prorosyjskiego i dążącego do autorytaryzmu. W dużym stopniu ograniczył demokratyczne struktury, a także węgierskie niezależne media. Aktywnie współpracował z Moskwą szczególnie w kwestiach energetycznych, a nawet składał wizyty w Moskwie w latach 2022 i 2025.
Nowe rozdanie
W 2026 r. Fidesz przegrał wybory i doszło do zmiany władzy na Węgrzech. 12 kwietnia 2026 r. partia TISZA pod przewodnictwem Pétera Magyara wygrała wybory parlamentarne, kończąc 16-letnie rządy Fideszu. TISZA zdobyła 141 ze 199 mandatów, a Fidesz z koalicjantem – 52. Péter Magyar objął urząd premiera 9 maja.
W polityce gospodarczej nowy rząd planuje zwiększyć konkurencyjność kraju i stworzyć bardziej przewidywalne warunki dla przedsiębiorstw. Szczególny nacisk ma zostać położony na rozwój nowoczesnych technologii, wzrost produktywności, miejsca pracy dla wykwalifikowanej kadry oraz wspieranie małych i średnich firm. Ważnym elementem programu jest walka z korupcją i ograniczenie nieefektywnych wydatków publicznych. Rząd zamierza stopniowo obniżać deficyt budżetowy do 3% PKB do 2030 r., a jednocześnie zmniejszyć obciążenia podatkowe osób o niższych dochodach. Planowane są także ulgi dla pracowników zarabiających poniżej mediany oraz podatek majątkowy dla najzamożniejszych obywateli. Istotnym filarem programu jest zmiana polityki energetycznej. Węgry mają stopniowo uniezależniać się od rosyjskich surowców energetycznych, a docelowo zakończyć tę zależność do 2035 r. Rząd chce zdywersyfikować dostawy energii, zwiększyć udział odnawialnych źródeł energii i rozbudować możliwości jej magazynowania. Do 2040 r. udział odnawialnych źródeł w krajowym miksie energetycznym ma się podwoić. Program nowego rządu koncentruje się na integracji europejskiej, modernizacji gospodarki, ograniczeniu korupcji, dywersyfikacji energetycznej i poprawie jakości usług publicznych. W wymiarze geopolitycznym Węgry mają stać się bardziej przewidywalnym partnerem UE i NATO, przy jednoczesnym zachowaniu własnej polityki w kwestiach migracji, Ukrainy i bezpieczeństwa narodowego.
Podsumowując, zmiana rządu w 2026 r. otworzyła nowy etap w polityce zagranicznej Węgier. Można oczekiwać większego nacisku na współpracę z Unią Europejską i odbudowę relacji z europejskimi partnerami. Nie oznacza to jednak natychmiastowego zerwania więzi z Rosją ani rezygnacji z chińskich inwestycji. Węgry pozostają zależne od europejskich rynków zbytu, rosyjskich dostaw energii i zagranicznego kapitału. Dlatego rzeczywisty zakres zmian będzie zależał przede wszystkim od konkretnych decyzji politycznych, zawieranych umów i tempa reform gospodarczych.
Źródła: AP News, MarketScreener, OSW, Reuters
Wszystkie artykuły z serii Współczesna Europa Wschodnia:
- Estonia. Państwo cyfrowe
- Łotwa. Państwo mniejszości
- Litwa. Państwo frontowe
- Czechy. Państwo aksamitne
- Słowacja. Państwo na rozdrożu
- Węgry. Państwo pragmatyczne












Dodaj komentarz