Ten artykuł jest częścią serii Państwo Islamskie w Europie. Pozostałe artykuły dostępne są tutaj.
W XXI wieku, wraz z rozwojem cyfryzacji i globalizacji, internet stał się doskonałym środkiem propagandy. Organizacje terrorystyczne zauważyły także inne jego walory, spośród których wielofunkcyjność i popularność stały się głównymi atutami. Państwo Islamskie (PI) uważa medialność za jedną z głównych płaszczyzn swojej działalności, dlatego właśnie w rękach tego quasi-kalifatu internet miał duże znaczenie. Mógł zapewnić odpowiednią propagandę, rekrutację, a także szybsze dotarcie do grup ekstremistycznych. Przypadek wykorzystania internetu przez PI jest unikalny z powodu skali, na którą był używany.
Początki terrorystycznych mediów
W 2014 r. PI ogłosiło powstanie samozwańczego kalifatu na terytorium Iraku i Syrii. Organizacja ta zaczęła funkcjonować podobnie jak państwo, tworząc struktury organizacyjne, ministerstwa, a nawet własną walutę. Jako twór państwowy, którego jednym z celów politycznych było prowadzenie aktywnej wojny informacyjnej, Państwo Islamskie musiało również posiadać efektywne narzędzia służące do propagandy i przekazywania informacji ideologicznej. Niewątpliwie pierwsze aparaty medialne wykorzystywane przez PI powstały jeszcze w 2006 r., jednak najbardziej rozwinięta sieć była formowana w latach 2013-2014. Powstały wtedy medialne fundacje Al-I’tisam, Ajnad, a także główny element całej układanki – Centrum Medialne Al-Hayat. Centrum publikuje dla zachodnich odbiorców i świata arabskiego. Znajdziemy tam materiały propagandowe, biuletyny, analizy, a także magazyny. Najpopularniejszym z magazynów bezspornie był Dabiq. Był on publikowany w latach 2014-2016 i skupiał się przeważnie na demonstrowaniu wizji politycznej, religijnej i wojskowej PI. Dabiq był publikowany w językach angielskim, arabskim, francuskim, niemieckim i rosyjskim. Można było tam znaleźć reportaże, wywiady, a także liczne analizy, dotyczące zamachów, ataków i ekspansji Państwa Islamskiego. W 2016 r., Dabiq został zlikwidowany i zamieniony czasopismem Rumiyah, co z arabskiego oznacza Rzym. Tytuł ten pełni znaczenie symboliczne, ponieważ Rzym jest uznawany za stolicę chrześcijańskiego świata, a podbój tego miasta jest ważnym celem PI. Rumiyah był publikowany w latach 2016-2017 i zawierał on podobne materiały co jego poprzednik.
Udostępnianie nagrań z egzekucji
PI medialność zyskiwało nie tylko przez czasopisma, ale także za pomocą innych narzędzi. Wynika to z tego, że propaganda ideologiczna to nie jedyny cel kalifatu, osiągalny przy użyciu mediów. Materiały te musiały także oddziaływać psychologicznie. Z tego powodu, publikowane były filmy ukazujące rozstrzeliwania, powieszenia, a także różne rodzaje tortur. W tych nagraniach reprezentowane były przede wszystkim zabójstwa niewiernych, czyli np. zachodnich dziennikarzy czy Koptów. 15 lutego 2015 r. opublikowano pięciominutowy film przedstawiający dekapitację jeńców na plaży u południowego wybrzeża Morza Śródziemnego. Film nosił tytuł Przesłanie podpisane krwią do Narodu Krzyża. Przedstawieni na filmie Koptowie byli schwytani pod koniec 2014 r. oraz na początku 2015 r. i torturowani przez bojówkarzy PI w Libii. Zostali zamordowani, ponieważ nie udało się ich nawrócić na islam. Wideo i cała sprawa dotycząca Koptów wywołały strach i chaos na świecie. Ofiary zostały uznane za świętych przez Koptyjski Kościół Ortodoksyjny, a także przez Kościół Katolicki.
Docieranie do szerszego grona
Internet, a szczególnie media społecznościowe, służyły także do zdobywania zwolenników i rekrutacji. Najbardziej aktywnie PI działało na Twitterze, który był używany jako narzędzie propagandowe i rekrutacyjne. ISIS publikowało tam liczne materiały w postaci publikacji, raportów. Postowane były także filmy, które były oznaczane określonymi tzw. hashtagami, co ułatwiało wyszukiwanie informacji odnoszącej się do działalności quasi-kalifatu. Najpopularniejszym był hashtag #AllEyesOnISIS, którym były oznaczane, np. filmy pokazujące dekapitację chrześcijan. Wykorzystywane były także inne hashtagi, które mógł sprawdzić dosłownie każdy, ponieważ dotyczyły one np. głośnych wydarzeń sportowych. PI oznaczało swoje posty hashtagami w postaci #Brazil2014 czy #WC2014. Szacuje się, że siatka zwolenników PI na Twitterze mogła być tak wielka, że należało do niej niemal 90 tysięcy kont. Na dodatek, niektóre z nich miały bardzo duża liczbę obserwujących, co mogło świadczyć o zainteresowaniu materiałami dżihadystycznymi publikowanymi przez te profile na Twitterze. Państwo Islamskie działało także w innych mediach społecznościowych. Tworzone były konta np. na Vkontakte, czyli najpopularniejszym rosyjskim serwisie w tamtych czasach. Miały one na celu pozyskiwanie zwolenników wśród rosyjskich muzułmanów i muzułmanów z Centralnej Azji. W większości serwisów, gdzie ISIS było obecne, masowe likwidowanie związanych z nim kont zaczęło się pod koniec 2014 r.
Upadek i dziedzictwo Państwa Islamskiego
Po upadku ISIS, jako tworu państwowego, w 2019 r., Centrum Medialne Al-Hayat i pozostałe elementy całego systemu, zmniejszyły swoje wpływy i aktywność we współczesnym polu internetowym. Mimo wszystko, bojówkarze i zwolennicy PI nadal funkcjonują w mediach społecznościowych takich jak Telegram czy X. Są także obecni np. w darknecie gdzie prowadzą nielegalną działalność. Oczywiście większość kont zostało zlikwidowanych we wszystkich mediach społecznościowych, jednak warto pamiętać, że siła cyfrowa ISIS może dalej stanowić zagrożenie, w szczególności propagandowe i dezinformacyjne.
Polityka cyfrowa ISIS była idealnym przykładem wykorzystania nowoczesnych technologii do prowadzenia zbrodniczej wojny. Wielozadaniowość aparatu medialnego sprawiła, że dżihadyści byli w stanie szybko popularyzować swoją ideologię, rekrutować nowych bojowników, a także rozprzestrzeniać własną wizję swojej organizacji. PI stworzyło system, który był umiejętnie wykorzystany, ponieważ funkcjonował na wielu płaszczyznach i miał duże znaczenie dla samej ekspansji organizacji.
Źródło: government technology
Bibliografia:
Auerbach M.P., Islamic State of Iraq and Syria (ISIS), EBSCO, 2023
Lakomy M.: Internet w działalności tzw. Państwa Islamskiego: nowa jakość cyberdżihadyzmu?, Studia Politologiczne vol. 38, 2015
Stempień M., Państwo Islamskie. Nowe oblicze terroryzmu?, Oficyna Wydawnicza RYTM, Siedlce 2023
Wszystkie artykuły z serii Państwo Islamskie w Europie:
- Media i propaganda w Państwie Islamskim
- Rok 2015: trzy zamachy, które zmieniły oblicze Francji i Europy
- Europa w ogniu. Zamachy Państwa Islamskiego w 2016 r.
- Zamachy Państwa Islamskiego w Europie w 2017 r.
Dodaj komentarz